Jakie uprawnienia ma Parlament Europejski? 

Parlament Europejski, wybierany bezpośrednio przez obywateli UE co pięć lat, jest ważnym forum debaty politycznej i podejmowania decyzji na szczeblu UE. Posłowie do Parlamentu Europejskiego:

  • zmieniają i przyjmują prawodawstwo UE wraz z przedstawicielami rządów UE w Radzie
  • podejmują, również wraz z Radą, decyzję w sprawie budżetu UE
  • wybierają przewodniczącego Komisji Europejskiej i zatwierdzają Komisję jako całość
  • kontrolują pracę pozostałych instytucji UE i wykorzystanie przez nie budżetu UE
  • oraz nawiązują kontakty z państwami spoza UE poprzez dyplomację parlamentarną.



Uprawnienia ustawodawcze

Zdecydowana większość prawa UE przechodzi przez zwykłą procedurę ustawodawczą (do której często stosuje się wcześniejszą nazwę „współdecyzja”). Jest to standardowy proces podejmowania decyzji ustawodawczych w UE, nadający równą wagę Parlamentowi Europejskiemu i Radzie Unii Europejskiej (reprezentującej państwa członkowskie UE). Ma zastosowanie do wielu dziedzin, takich jak migracja, energia, transport, zmiana klimatu, środowisko naturalne, ochrona konsumentów i zarządzanie gospodarcze.

Inną procedurą podejmowania decyzji jest procedura „zgody”. Oznacza to, że konieczna jest zgoda – czyli zatwierdzenie – ze strony Parlamentu, i ma to zastosowanie do takich kwestii jak przystąpienie do UE nowych państw członkowskich, a także do międzynarodowych umów handlowych UE. W ramach procedury zgody odbywa się wybór Komisji Europejskiej.

Procedura „konsultacji” ma zastosowanie w takich obszarach polityki jak podatki, prawo konkurencji oraz wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa. Umożliwia ona Parlamentowi zatwierdzenie lub odrzucenie wniosku ustawodawczego, a także proponowanie doń poprawek. Chociaż stanowisko Parlamentu nie jest wiążące dla Rady, Rada musi się z nim skonsultować i poczekać na jego stanowisko przed podjęciem decyzji. W przeciwnym wypadku dany akt byłby niezgodny z prawem i groziłoby mu unieważnienie przez Trybunał Sprawiedliwości. Co więcej, gdy Rada w istotny sposób zmienia wniosek, musi ponownie skonsultować się z Parlamentem.

A co z inicjatywą ustawodawczą? Kto jest inicjatorem prawa UE?

Chociaż przedstawianie nowych przepisów UE należy do Komisji, Parlament może wystąpić z inicjatywą i zwrócić się do Komisji o przedłożenie wniosku ustawodawczego. Korzystając z „inicjatywy ustawodawczej”, posłowie do PE mogą wyznaczyć termin na złożenie wniosku. Jeżeli Komisja odmówi, musi wyjaśnić dlaczego.

Akty delegowane i wykonawcze

Przyjmując nowe przepisy, Parlament i Rada mogą zobowiązać Komisję do wprowadzenia drobnych uzupełnień lub zmian, takich jak załączniki techniczne lub aktualizacje, w drodze aktów delegowanych (które uzupełniają lub zmieniają fragmenty przepisów) lub aktów wykonawczych (zawierających szczegółowe informacje na temat trybu wykonywania przepisów). W ten sposób prawodawstwo może pozostać proste i aktualne bez konieczności rozpoczynania nowych negocjacji.

W zależności od rodzaju aktu przyjętego przez Komisję posłowie mają do dyspozycji różne opcje, jeśli nie zgadzają się z proponowanymi środkami. Posłowie mają prawo weta wobec aktów delegowanych.

W przypadku aktów wykonawczych posłowie mogą zwrócić się do Komisji o ich zmianę lub wycofanie, choć Komisja nie ma prawnego obowiązku, aby to zrobić.

Dalsze informacje: