Ποιες είναι οι εξουσίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου;
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο εκλέγεται άμεσα από τους πολίτες της ΕΕ ανά πενταετία, αποτελεί σημαντικό φόρουμ πολιτικού διαλόγου και λήψης αποφάσεων σε επίπεδο ΕΕ. Οι βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου:
- τροποποιούν και εγκρίνουν τη νομοθεσία της ΕΕ από κοινού με τους εκπροσώπους των κυβερνήσεων των κρατών μελών της ΕΕ στο Συμβούλιο,
- αποφασίζουν για τον προϋπολογισμό της ΕΕ, επίσης από κοινού με το Συμβούλιο,
- εκλέγουν τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και εγκρίνουν την Επιτροπή ως Σώμα,
- ελέγχουν το έργο των άλλων θεσμικών οργάνων της ΕΕ και τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούν τον προϋπολογισμό της ΕΕ,
- και συνεργάζονται με χώρες εκτός της ΕΕ μέσω της κοινοβουλευτικής διπλωματίας.
Νομοθετικές αρμοδιότητες
Η συντριπτική πλειονότητα του ενωσιακού δικαίου αποτελεί προϊόν της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας (η οποία συχνά αναφέρεται ως «συναπόφαση», όπως ήταν γνωστή στο παρελθόν). Είναι η πάγια νομοθετική διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ, η οποία αποδίδει ίση βαρύτητα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (που εκπροσωπεί τα κράτη μέλη της ΕΕ). Εφαρμόζεται δε σε ένα ευρύ φάσμα τομέων, όπως είναι η μετανάστευση, η ενέργεια, οι μεταφορές, η κλιματική αλλαγή, το περιβάλλον, η προστασία των καταναλωτών και η οικονομική διακυβέρνηση.
Η «έγκριση» είναι άλλη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Στο πλαίσιο της διαδικασίας αυτής απαιτείται η έγκριση ή η σύμφωνη γνώμη του Κοινοβουλίου. Ισχύει για θέματα όπως η προσχώρηση νέων κρατών μελών της ΕΕ, καθώς και για τις διεθνείς εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ. Η εκλογή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής πραγματοποιείται βάσει της διαδικασίας έγκρισης.
Η «διαβούλευση» χρησιμοποιείται σε τομείς πολιτικής όπως η φορολογία, η νομοθεσία περί ανταγωνισμού και η κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας. Παρέχει στο Κοινοβούλιο τη δυνατότητα να εγκρίνει ή να απορρίψει νομοθετική πρόταση, καθώς και να προτείνει τροπολογίες. Μολονότι η θέση του Κοινοβουλίου δεν είναι δεσμευτική για το Συμβούλιο, το Συμβούλιο υποχρεούται να διαβουλευθεί με το Κοινοβούλιο και να αναμείνει τη θέση του Κοινοβουλίου προτού λάβει απόφαση. Αν το Συμβούλιο δεν προβεί σε διαβούλευση, η πράξη καθίσταται μη σύννομη και εκτίθεται σε ενδεχόμενη ακύρωση από το Δικαστήριο. Επιπλέον, σε περίπτωση που το Συμβούλιο τροποποιήσει σημαντικά μια πρόταση, πρέπει να ζητήσει εκ νέου τη γνώμη του Κοινοβουλίου.
Τι είναι η νομοθετική πρωτοβουλία; Ποιος ξεκινά τη διαδικασία για τη θέσπιση νομοθεσίας της ΕΕ;
Αν και εναπόκειται στην Επιτροπή να προτείνει νέα νομοθετήματα της ΕΕ, το Κοινοβούλιο μπορεί να αναλάβει πρωτοβουλία και να ζητήσει από την Επιτροπή να υποβάλει νομοθετική πρόταση. Όταν κάνουν χρήση της δυνατότητας «νομοθετικής πρωτοβουλίας», οι βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου μπορούν να ορίσουν προθεσμία για την υποβολή πρότασης. Εάν η Επιτροπή αρνηθεί να υποβάλει πρόταση, πρέπει να εξηγήσει τους λόγους της άρνησής της.
Κατ’ εξουσιοδότηση / εκτελεστικές πράξεις
Κατά την έγκριση ενός νέου νομοθετήματος, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο μπορούν να υποδείξουν στην Επιτροπή να προβεί σε ελάσσονες προσθήκες ή τροποποιήσεις, όπως τεχνικά παραρτήματα ή επικαιροποιήσεις, μέσω κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων (οι οποίες συμπληρώνουν ή τροποποιούν τμήματα του νομοθετήματος) ή μέσω εκτελεστικών πράξεων (οι οποίες παρέχουν λεπτομέρειες σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής του νομοθετήματος). Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η νομοθεσία μπορεί να παραμείνει απλή και επικαιροποιημένη χωρίς να είναι απαραίτητο να ξεκινήσουν νέες διαπραγματεύσεις.
Ανάλογα με το είδος της πράξης που εκδίδει η Επιτροπή, οι βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου έχουν στη διάθεσή τους διάφορες επιλογές εάν διαφωνούν με τα προτεινόμενα μέτρα. Οι βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου έχουν δικαίωμα αρνησικυρίας για κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις.
Για εκτελεστικές πράξεις, οι βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου μπορούν να ζητήσουν από την Επιτροπή να τις τροποποιήσει ή να τις αποσύρει, εν τούτοις η Επιτροπή δεν έχει νομική υποχρέωση να συμμορφωθεί.
Περισσότερες πληροφορίες