- ΤΟ ΙΣΤΟΛΌΓΙΟ ΤΗΣ ΕΚΤ
Η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει δράση για να ενισχύσει τον ρόλο του νομίσματός της
Η διεθνής χρήση του ευρώ έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, σε μεγάλο βαθμό όμως λόγω των περιστάσεων και όχι από πρόθεση. Σε ένα παγκόσμιο νομισματικό σύστημα στο οποίο οι αντιπαραθέσεις έχουν αυξηθεί, η Ευρώπη πρέπει να ενεργήσει συνειδητά για να ενισχύσει τον ρόλο του νομίσματός της – στηριζόμενη σε γερά θεμέλια, συμβαδίζοντας με τις αλλαγές στο παγκόσμιο περιβάλλον και αντιστοιχίζοντας τη φιλοδοξία σε επίπεδο πολιτικής με συγκεκριμένα βήματα.
Στο διεθνές νομισματικό σύστημα οι αντιπαραθέσεις αυξάνονται όλο και περισσότερο. Σημαντικές οικονομίες που κάποτε εμπιστεύονταν ότι το σύστημα θα λειτουργούσε αυτόνομα σήμερα διαμορφώνουν ενεργά τη χρήση των νομισμάτων τους. Μέχρι σήμερα η Ευρώπη αποτελούσε εξαίρεση. Ο παγκόσμιος ρόλος του νομίσματός μας έχει σταδιακά διευρυνθεί τα τελευταία χρόνια, αλλά σε μεγάλο βαθμό λόγω των περιστάσεων και όχι από επιλογή. Αυτό πλέον δεν αρκεί. Σε ένα μεταβαλλόμενο παγκόσμιο περιβάλλον, το ευρώ θα πρέπει να υπηρετεί έναν πιο ξεκάθαρο σκοπό για την Ευρώπη και η Ευρώπη θα πρέπει να είναι πρόθυμη να αναλάβει δράση για την επίτευξη αυτού του σκοπού.
Το σημείο εκκίνησης είναι ευνοϊκό. Από τα μέσα της δεκαετίας του 2010 ο σύνθετος δείκτης του διεθνούς ρόλου του ευρώ έχει αυξηθεί κατά 1,5 ποσοστιαία μονάδα περίπου. Το μερίδιο του ευρώ στα παγκόσμια διαθέσιμα είναι περίπου 20%, τόσο όσο ήταν εδώ και δύο δεκαετίες. Ωστόσο, τα διεθνή χρεόγραφα που εκδόθηκαν πέρυσι στο νόμισμά μας έφθασαν κοντά στο 1 τρισεκ. ευρώ, το υψηλότερο ετήσιο επίπεδο από την εισαγωγή του ενιαίου νομίσματος. Κατά τη διάρκεια αρκετών συμβάντων το 2025, όταν οι επενδυτές αναζητούσαν ασφάλεια, αγόραζαν ευρώ και περιουσιακά στοιχεία σε ευρώ πουλώντας ταυτόχρονα δολάρια ΗΠΑ και αμερικανικά κρατικά ομόλογα.
Αυτή η πρόοδος στηρίζεται σε δύο θεμέλιους λίθους.
Ο πρώτος είναι διαρθρωτικός. Η Ευρώπη είναι η πιο ανοικτή σημαντική οικονομία στον κόσμο, με εξαγωγές που προσέγγισαν πέρυσι τα 4 τρισεκ. ευρώ. Η αποφασιστικότητά μας να διαφυλάξουμε το κράτος δικαίου ακόμη και υπό πρωτοφανείς πιέσεις, η ανεξαρτησία της κεντρικής μας τράπεζας, το εύρωστο δημοσιονομικό μας πλαίσιο και ο ανοικτός χαρακτήρας της ενιαίας αγοράς μας αποτελούν διαρθρωτικές ιδιότητες που δεν είναι πλέον καθολικά διαθέσιμες.
Ο δεύτερος θεμέλιος λίθος είναι το γεγονός ότι όπου η Ευρώπη έδρασε με πρόθεση, επιτεύχθηκαν αποτελέσματα. Ένα συνεπές ευρωπαϊκό πλαίσιο για την πράσινη και βιώσιμη χρηματοδότηση οδήγησε σε ηγετική θέση στην αγορά: το ευρώ ξεπέρασε το δολάριο για να καταστεί για πρώτη φορά το κορυφαίο νόμισμα στην παγκόσμια αγορά πράσινων ομολόγων. Και οι άμεσες πληρωμές προχωρούν με αλματώδη ταχύτητα, στηριζόμενες στη νομοθεσία της ΕΕ και το πανευρωπαϊκό σύστημα γρήγορων πληρωμών που διαχειρίζεται το Ευρωσύστημα.
Όπου κάναμε επιλογές, σημειώσαμε πρόοδο. Τώρα όμως πρέπει να γίνουν περισσότερα.
Σχεδόν το ένα τρίτο του εξωτερικού εμπορίου της Κίνας διακανονίζεται σε γιουάν, έναντι σχεδόν μηδενικού ποσοστού πριν από μια δεκαετία. Το μερίδιο του νομίσματος στη χρηματοδότηση παγκόσμιων εμπορικών συναλλαγών ανήλθε σε 8%, μπροστά από το ευρώ. Πάνω από το 20% των γαλλικών εμπορικών συναλλαγών με την Κίνα τιμολογείται πλέον σε γιουάν. Οι εξελίξεις αυτές αντικατοπτρίζουν μια εσκεμμένη πολιτική της Κίνας να διευρύνει τον ρόλο του νομίσματός της σε περιοχές στις οποίες μπορεί να ασκήσει οικονομική βαρύτητα.
Και η αλλαγή αυτή δεν περιορίζεται μόνο στην Κίνα. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η πρόσφατη νομοθεσία για σταθερά κρυπτονομίσματα (stablecoins) εκφρασμένα σε δολάρια ΗΠΑ υποδηλώνει μια συνειδητή προσπάθεια να επεκταθεί το δίκτυο του νομίσματος στον ψηφιακό χώρο. Το ποσοστό των σταθερών κρυπτονομισμάτων (stablecoins) σε δολάρια ΗΠΑ είναι σήμερα οριακό στις διεθνείς πληρωμές, αναλογώντας σε επίπεδο κάτω του 1% των διασυνοριακών ροών. Η πρόθεση όμως είναι να χρησιμοποιηθεί η νέα τεχνολογία ούτως ώστε να εδραιωθεί περαιτέρω ένα ήδη κυρίαρχο νόμισμα. Οι μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου αναλαμβάνουν συνειδητές ενέργειες. Η Ευρώπη δεν έχει την πολυτέλεια να αποτελέσει την εξαίρεση ως προς αυτό.
Η ΕΚΤ επιτελεί τον ρόλο της στο πλαίσιο της εντολής που της έχει ανατεθεί, συμβάλλοντας στη μακροοικονομική σταθερότητα – τη σταθερότητα των τιμών, τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και έναν υγιή τραπεζικό τομέα – και διασφαλίζοντας τη διαθεσιμότητα ρευστότητας σε ευρώ. Πρόσφατα αποφασίσαμε να επεκτείνουμε την EUREP, τη διευκόλυνση συμφωνιών επαναγοράς για τις κεντρικές τράπεζες, προκειμένου να στηρίξουμε την ομαλή μετάδοση της νομισματικής πολιτικής μας: ξεκινώντας από φέτος, θα παρέχουμε διαρκή πρόσβαση σε ρευστότητα σε ευρώ έναντι υψηλής ποιότητας εξασφαλίσεων σε ευρώ. Παρέχοντας τη δυνατότητα σε μεγαλύτερο αριθμό κεντρικών τραπεζών ανά τον κόσμο να αντιμετωπίζουν γρήγορα τους κινδύνους έλλειψης ρευστότητας σε ευρώ θα ενισχύουμε την εμπιστοσύνη στη χρήση του ευρώ παγκοσμίως.
Πρωτοστατούμε επίσης στο να εξασφαλίσουμε ότι το χρήμα κεντρικής τράπεζας είναι κατάλληλο για το μέλλον. Τον Σεπτέμβριο του τρέχοντος έτους θα αρχίσουμε να εκδίδουμε χρήμα κεντρικής τράπεζας με τη μορφή ψηφιακών παραστατικών αξίας (tokens) για τον διακανονισμό συναλλαγών χονδρικής. Προετοιμαζόμαστε να συμπληρώσουμε τη λειτουργία των μετρητών με το αντίστοιχο ψηφιακό ισοδύναμο – το ψηφιακό ευρώ – για τις καθημερινές πληρωμές. Σε ό,τι αφορά τις διασυνοριακές πληρωμές, εργαζόμαστε για τη διασύνδεση του δικού μας συστήματος γρήγορων πληρωμών με τα συστήματα άλλων χωρών, κατά τρόπο που να μην θίγει την κυριαρχία τους. Αυτές οι πρωτοβουλίες, συνδυαστικά, θα διασφαλίσουν ότι το ευρώ θα εξακολουθεί να συμβαδίζει με την εξέλιξη της τεχνολογίας.
Ωστόσο, η ενίσχυση των ευρύτερων παραγόντων που καθορίζουν τη θέση ενός νομίσματος – οικονομική ισχύς, γεωπολιτική βαρύτητα και ασφάλεια δικαίου – εναπόκειται στους νομοθέτες της ΕΕ. Η επίτευξη μιας γνήσιας ενιαίας αγοράς, της ένωσης αποταμιεύσεων και επενδύσεων, υψηλότερης παραγωγικότητας και της απαραίτητης ικανότητας για την προστασία της εξωτερικής και ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης θα τονώσει την εμπιστοσύνη στο αναπτυξιακό δυναμικό και την ανθεκτικότητά της. Η ΕΕ θα μπορούσε επίσης να στηρίξει τον ρόλο του ευρώ στην τιμολόγηση και τη χρηματοδότηση των εμπορικών συναλλαγών, πράγμα που συνάδει με τον ηγετικό της ρόλο στο παγκόσμιο εμπόριο.
Ένας ισχυρότερος διεθνής ρόλος για το ευρώ δεν θα επιτευχθεί από μόνος του. Εμείς θα πρέπει να τον επιλέξουμε και να μετατρέψουμε τα λόγια σε πράξεις.
Το παρόν άρθρο δημοσιεύθηκε ως άρθρο γνώμης σε διάφορα μέσα ενημέρωσης στις χώρες της ζώνης του ευρώ.
Διαβάστε το ιστολόγιο της ΕΚΤ και εγγραφείτε για να ενημερώνεστε σχετικά με μελλοντικές αναρτήσεις.
Για θέματα που σχετίζονται με την τραπεζική εποπτεία, ρίξτε μια ματιά στο ιστολόγιο της εποπτείας.