H.el205 l10

H.el205 l10

• 1.
  H.EL205 Ëåêö 10 10. Ñèíõðîí ìàøèí §10.1. Ñèíõðîí ìàøèíû á¿òýö Ñýðãýýõ àðãà. Ñèíõðîí ìàøèí àëü ÷ ãîðèìä àæèëëàõàä ò¿¿íèéã ñýðãýýõ øààðäëàãàòàé. Ò¿¿íèé ðîòîðò ñýðãýýëòèéí îðîîìîã ñóóëãàí ñýðãýýäýã òóõàé áèä ÿðüñàí. Ñýðãýýëòèéí îðîîìãèéã ñýðãýýã÷ ãýæ íýðëýãëýõ, ñèíõðîí ìàøèíòàé íýã ãîë äýýð ñóóñàí çýðýãöýý ñýðãýýëòòýé òîãòìîë ã¿éäëèéí ãåíåðàòîðîîñ òýæýýæ áîëíî. Ñýðãýýëòèéí îðîîìãóóäûí ã¿éäë¿¿äèéã ðåîñòàòûí òóñëàìæòàéãààð áóþó àâòîìàòààð òîõèðóóëíà. (10.1-ð çóðàã, à) 10.1-ð çóðàã. Ñèíõðîí ìàøèíû ñýðãýýëò Ñèíõðîí ãåíåðàòîðûã øóëóóëòãàã÷ àøèãëàí ººðººð íü ñýðãýýæ áîëäîã. Ýíý òîõèîëäîëä ìàøèí ¿ëäýãäýë ñîðîíçîí îðíîîðîî àñíà. Òèðèñòîðûí òºõººðºìæ¿¿ä ºðãºí àøèãëàõ áîëñîí. (10.1-ð çóðàã, á) ªíäºð ÷àäëûí ìàøèíä êîíòàêòã¿é ñýðãýýëò õýðýãëýíý. (10.1-ð çóðàã, â) Ñýðãýýëòèéí õýëõýýíä ìàøèíû àøèãòàé ÷àäëûí 0.2-5% -ã çàðöóóëíà. Áàãà ÷àäëûí ìàøèíûã òîãòìîë ñîðîíçîíãîîð ñýðãýýæ áîëíî. Õèéö. Ñèíõðîí ìàøèí íü ñòàòîð ðîòîðîîñ òîãòîíî. Ñòàòîðûã õýìæýýíýýñ õàìààðóóëæ (900 ìì) ¿ðãýëæ áà óãñàðäàã 10.2-ð çóðàã. Ñèíõðîí ìàøèíû èë (à) áà äàëä (á) òóéëòàé ðîòîð ØÓÒÈÑ.ÓÓÈÑ.Óóðõàéí öàõèëãààíæóóëàëò, àâòîìàòæóóëàëòûí áàã. Á.Áàòõèøèã 1
• 2.
  H.EL205 õèéäýã. Ðîòîð íüèë òóéëòàé áà äàëä òóéëòàé áàéæ áîëíî (10.2-ð çóðàã). Ãèäðîãåíåðàòîð òóéëûí òîî èõòýé áàéäàã. Èë òóéëòàé, áîñîî òýíõëýãòýé õèéäýã. ̺í êàïñóëü õýëáýðèéí ãèäðîãåíåðàòîðóóä áèé. Òóðáîãåíåðàòîðûã õî¸ð áà äºðâºí òóéëòàé õèéäýã. Һ⺺ñ çóãòàõ õ¿÷íèé ¿éë÷ëýëèéã ñóëðóóëàõ çîðèëãîîð äàëä òóéëòàé, óðò öèëèíäð õýëáýðòýé áàéíà. Äèçåëü ãåíåðàòîðóóäûã èë òóéëòàéãààð, 600 – 1500 ýðã/ìèí õóðäòàéãààð õèéäýã. 10.2 Ñèíõðîí ìàøèíû ÿêîðèéí õàðèó ¿éëäýë À÷ààëàëòàéàæèëëàæ áàéãàà ñèíõðîí ãå.íåðàòîðò ñýðãýýëòèéí ñ.õ.õ F áîëîí ñòàòîðûí FÑ ñ.õ.õ ¿éë÷èëäýã. Ñòàòîðûí ñ.õ.õ íü ñýðãýýëòèéí ñ.õ.õ-ä íºëººëæ ñýðãýýëòèéí ñîðîíçîí îðîíã íýìýãä¿¿ëýõ, ñóëðóóëàõ ýñâýë ò¿¿íèé õýëáýðèéã ººð÷èëäºã. Ýíý íºëººã ÿêîðèéí õàðèó ¿éëäýë ãýæ íýðëýíý. ßêîðèéí õàðèó ¿éëäýë íü ñèíõðîí ìàøèíû àæèëëàãààíä íºëºº ¿ç¿¿ëäýã. ͺ뺺ëºë íü à÷ààëëûí õýìæýý áà øèíæ ÷àíàðààñ õàìààðíà. Èäýâõòýé à÷ààëàëòàé ( = 0) 10.3 çóðãèéí à-ä 2 òóéëò ãåíåðàòîðûí ñòàòîð áîëîí ðîòîðûã ¿ç¿¿ëæýý. Ñòàòîð äýýð ôàçûí îðîîìîãèéí çàðèì õýñãèéã ¿ç¿¿ëñýí. Èë òóéëò ðîòîð íü öàãèéí ç¿¿íèé õºäºë㺺íèé ýñðýã ýðãýæ áàéã. Òóõàéí àãøèíä ðîòîð íü ôàçûí îðîîìãèéí ö.õ.õ Å0 õàìãèéí èõ óòãàä õàðãàëçàõ áîñîî áàéðëàëûã ýçýëñýí áàéíà. Èäýâõòýé à÷ààëàëòàé ¿åä ã¿éäýë ö.õ.õ-òýéãýý ôàçààðàà äàâõàöäàã ó÷èð ðîòîðûí ýíý áàéðëàëä ã¿éäýë õàìãèéí èõ óòãàòàé áàéíà. Ýíý ¿åä ñòàòîðûí ñ.õ.õ íü ñýðãýýëòèéí îðîîìãèéí ñ.õ.õ-íä õºíäëºí ¿éë÷ëýíý. Èéì ¿åä ìàøèíû ñîðîíçîí îðîí òóéëûí ºíãºð÷ áàéãàà ¿ç¿¿ðò ñóëðàí, íºãºº ¿ç¿¿ðò õ¿÷òýé áîëäîã. Ñîðîíçîí õàíàëòûí óëìààñ íèéëáýð ñîðîíçîí óðñãàë áàãà çýðýã áóóðíà. ͺ뺺ìæèéí à÷ààëàëòàé ( =90Î) ¿åä ã¿éäýë ö.õ.õ-íýýñýý 90Î-ð õîöðîõ ó÷èð ðîòîðûã 10.3 çóðãèéí á-ä ¿ç¿¿ëñýí áàéðëàëä î÷èõîä õàìãèéí èõ óòãàà àâíà. Ñòàòîðûí ã¿éäëýýñ ¿¿ñýõ ñ.õ.õ íü ñýðãýýëòèéí îðîîìãèéí ñ.õ.õ-íèé ýñðýã ÷èãò ¿éë÷èëæ íèéò ñîðîíçîí îðíûã ñóëðóóëíà. ØÓÒÈÑ.ÓÓÈÑ.Óóðõàéí öàõèëãààíæóóëàëò, àâòîìàòæóóëàëòûí áàã. Á.Áàòõèøèã 2
• 3.
  H.EL205 Áàãòààìæèéí à÷ààëàëòàé ( = - 90Î) ¿åä ã¿éäýë ö.õ.õ-íýýñýý 90Î-ð ò¿ð¿¿ëíý (10.3-ð çóðàã, â). ßêîðèéí õàðèó ¿éëäýë ìàøèíû ñîðîíçîí îðíûã äýìæèíý. Õîëèìîã à÷ààëàëòàé (0 <  < 90Î) ¿åä Fa âåêòîðûã õî¸ð á¿ðä¿¿ëýã÷èä õóâààæ áîëíî: Äàãóó Fad  Fa sin áà õºíäëºí  Faq  Fa cos . ßêîðèéí õàðèó ¿éëäëèéí ñ.õ.õ-íèé äàãóó á¿ðä¿¿ëýã÷ íü ñòàòîðûí îðîîìãèéí (à÷ààëëûí) ã¿éäëèéí èíäóêòèâ á¿ðä¿¿ëýã÷ýýñ õàìààðàõ áºãººä ñýðãýýëòèéí ñîðîíçîí îðîíã ñóëðóóëàõ (R-L) áóþó äýìæèõ (R-C) ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëíý. 10.3 Ñèíõðîí ãåíåðàòîðûí ö.õ.õ-íèé òýãøèòãýë À÷ààëàëòàé àæèëëàæ áàéãàà ñèíõðîí ãåíåðàòîðûí ãàðàëòûí õ¿÷äýë õ.ÿ-ûí ãîðèìûí ãàðàëòûí õ¿÷äýëýýñ ººð áàéíà. ¯¿íèéã ÿêîðèéí õàðèó ¿éëäýë, ñàðíèõ ñîðîíçîí óðñãàë, ñòàòîðûí îðîîìãèéí èäýâõèòýé ýñðýã¿¿öýë äýýð óíàõ õ¿÷äýë çýðãýýð òàéëáàðëàíà. À÷ààëàëòàé àæèëëàõ ñèíõðîí ãåíåðàòîðò äàðààõ ñ.õ.õ-í¿¿ä ¿éë÷èëíý. ¯¿íä: 1. Ñýðãýýëòèéí îðîîìãèéí ñ.õ.õ FÎ. –í ¿¿ñãýõ ¿íäñýí ñîðîíçîí óðñãàë ÔÎ ñòàòîðûí îðîîìîãò ÅÎ ö.õ.õ èíäóêëýíý. 2. ßêîðèéí õàðèó ¿éëäëèéí ñ.õ.õ-íèé äàãóó á¿ðä¿¿ëýã÷ Fad –í ¿¿ñãýõ Ôad ñòàòîðûí îðîîìîãò Åad ö.õ.õ èíäóêëýõ áºãººä ò¿¿íèé õýìæýý íü ÿêîðèéí äàãóó òýíõëýãèéí õàðèó ¿éëäëèéí íºëººìæèéí ýñýðã¿¿öýë õad–í õýìæýýíýýñ õàìààðíà. Ìàøèíû ñîðîíçîí ñèñòåì õàíàëòàä îðîõîä óã ýñýðã¿¿öëèéí õýìæýý áóóðäàã. 3. ßêîðèéí õàðèó ¿éëäëèéí ñ.õ.õ-íèé õºíäëºí á¿ðä¿¿ëýã÷ Faq –í ¿¿ñãýõ Ôaq ñòàòîðûí îðîîìîãò Åaq ö.õ.õ èíäóêëýõ áºãººä ò¿¿íèé õýìæýý íü ÿêîðèéí õºíäëºí òýíõëýãèéí õàðèó ¿éëäëèéí íºëººìæèéí ýñýðã¿¿öýë õaq–í õýìæýýíýýñ õàìààðíà. õaq–í õýìæýý ìàøèíû ñîðîíçîí ñèñòåìéí õàíàëòûí áàéäëààñ õàìààðàõã¿é. 4. Ñòàòîðûí îðîîìãèéí ñàðíèõ ñîðîíçîí óðñãàë    j I x ñàðíèëòûí ö.õ.õ ¿¿ñãýíý. (õ1-ñòàòîðûí îðîîìãèéí E 1 1 1 ñàðíèëòûí íºëººìæèéí ýñýðã¿¿öýë) 5. Ñòàòîðûí îðîîìîãò U r 1  I1r1 õ¿÷äýë óíàíà. Ñòàòîðûí  îðîîìãèéí èäýâõèòýé ýñýðã¿¿öýë r1 áàãà áàéäàã ó÷èð ò¿¿íä ØÓÒÈÑ.ÓÓÈÑ.Óóðõàéí öàõèëãààíæóóëàëò, àâòîìàòæóóëàëòûí áàã. Á.Áàòõèøèã 3
• 4.
  H.EL205 óíàõ õ¿÷äýëèéí õýìæýý ãåíåðàòîð õýâèéí à÷ààëàëòàé ¿åä ÷ 1%-èàñ õýòýðäýãã¿é áàéíà. Äýýðõ ö.õ.õ, õ¿÷äýëèéí ãåîìåòð íèéëáýð íü ñèíõðîí ãåíåðàòîðûí ãàðàëò äýýðõ õ¿÷äýëèéã òîäîðõîéëíî. U 1  E0  Ead  Eaq  E 1  I1r1      (10.1) 10.1 èëýðõèéëýë íü èë òóéëòàé ñèíõðîí ãåíåðàòîðûí ö.õ.õ- íèé òýãøèòãýë þì. Äàëä òóéëòàé ñèíõðîí ãåíåðàòîðûí õóâüä ÿêîðèéí õàðèó ¿éëäëèéí ö.õ.õ íü Ea   j I1 xa  ãýæ òîäîðõîéëîãäîíî. E  E  E   I x  (  j I x )   I x    c a 1 1 a ãýæ 1 1 1 c òîîöâîë äàëä òóéëòàé ñèíõðîí ãåíåðàòîðûí ö.õ.õ-íèé òýãøèòãýë äàðààõ õýëáýðòýé áîëíî. U 1  E0  Ec  I1r1    (10.2) Äýýðõ òýãøèòãýë¿¿äýýð âåêòîðûí äèàãðàìì áàéãóóëàõ! Õ.ÿ- ûí õ¿÷äýë, à÷ààëëûí ã¿éäýë, 1 ºíöºã, … Ñèíõðîí ãåíåðàòîðûí ãàðàëòûí õ¿÷äýë à÷ààëëûí øèíæ ÷àíàð, õýìæýýíýýñ õàìààðàí õ.ÿ-ûí ö.õ.õ-íýýñ õýìæýýãýýð èõ áàãà, ôàçààðàà ò¿ð¿¿ëæ õîöîð÷ áîëíî. 10.4 Ñèíõðîí ãåíåðàòîðûí õàðàêòåðèñòèêóóä Õîîñîí ÿâàëòûí õàðàêòåðèñòèê. Õîîñîí ÿâàëòûí ãîðèìä, ãåíåðàòîðûí ýðãýëòèéí õóðä òîãòìîë ¿åä ãàðàëòûí õ¿÷äýë ñýðãýýëòèéí îðîîìãèéí ã¿éäëýýñ õàìààðàõ õàìààðàë. Ýíý õàìààðëûã õàðüöàíãóé íýãæýýð èëýðõèéëáýë E*  f ( I â.0*) òºðºë á¿ðèéí ãåíåðàòîðóóäûí õóâüä õýâèéí õ.ÿ-í õàðàêòåðèñòèêààñ (10.1-ð õ¿ñíýãò) áàðàã ÿëãààã¿é áàéäàã. 10.1-ð õ¿ñíýãò Õàðüöàíãóé ö.õ.õ E*  U 1 / U 1íîì 0,58 1,0 1,21 1,33 1,40 1,46 1,51 Ñýðãýýëòèéí ã¿éäëèéí õàðüöàíãóé óòãà 0,5 1,0 1,5 2,0 2,5 3,0 3,5 I â.0*  I â.0 / I â.0.íîì I â.0.íîì -õ.ÿ-í ãîðèìä ãàðàëòûí õ¿÷äýë õýâèéí õ¿÷äýëòýé òýíö¿¿ ¿åèéí ñýðãýýëòèéí ã¿éäýë ØÓÒÈÑ.ÓÓÈÑ.Óóðõàéí öàõèëãààíæóóëàëò, àâòîìàòæóóëàëòûí áàã. Á.Áàòõèøèã 4
• 5.
  H.EL205 Áîãèíî õîëáîîíû õàðàêòåðèñòèê. Ñòàòîðûí îðîîìãóóäûã áîãèíî õîëáîí ðîòîðûã n1 õóðäòàé ýðã¿¿ëýí ñýðãýýëòèéí ã¿éäëèéã ààæìààð íýìýãä¿¿ëíý (I1ê=1,25 I1íîì õ¿ðòýë). ¯íäñýí ñîðîíçîí óðñãàë (ñýðãýýëò) áàãà áàéõ ó÷èð ìàøèíû ñîðîíçîí õýëõýý õàíàëòàä îðîîã¿é áàéõ òóë á.õ õàìààðàë I1ê=f(I1âê) øóëóóí áàéäàã. Ñòàòîðûí èäýâõèòýé ýñýðã¿¿öýë íºëººìæèéí ýñýðã¿¿öëýýñ îëîí äàõèí áàãà áàéõ ó÷èð á.õ-íû ¿åä ãåíåðàòîðûí õàðèó ¿éëäýë íü ñîðîíçîí îðîíã ñóëðóóëàõ ¿éë÷ëýë ¿ç¿¿ëíý.   Eê  Ead  E 1  Ñèíõðîí ìàøèíû íýã ÷óõàë ïàðàìåòð íü áîãèíî õîëáîîíû õàðüöàà (î.ê.ç) áàéäàã. Ýíý íü õ.ÿ-ûí ãîðèìä õýâèéí õ¿÷äýëä õàðãàëçàõ ñýðãýýëòèéí ã¿éäëèéã, á.õ ãîðèìä õýâèéí ã¿éäýëä õàðãàëçàõ ñýðãýýëòèéí ã¿éäýëä õóâààñàí õàðüöàà þì. î.ê .ç  I â.0.íîì / I â.ê .íîì (10.3) Î.ê.ç áàãàòàé ìàøèí çýðýãöýý àæèëëàõàä òîãòâîð ìóó, à÷ààëàë ººð÷ëºãäºõºä õ¿÷äýëèéí õýëáýëçýë èõ áàéäàã áîëîâ÷ îâîð áàãàòàé ºðòºã õÿìä áàéäàã. Òóðáîãåíåðàòîðò 0,40,7 ãèäðîãåíåðàòîðò 1,01,4 áàéäàã. Ãàäààä õàðàêòåðèñòèê. Iâ= const; cos1= const; n1= níîì= const ¿åä ãàðàëòûí õ¿÷äýë ñòàòîðûí ã¿éäëýýñ õàìààðàõ õàìààðàë. À÷ààëëûí øèíæ ÷àíàðààñ õàìààð÷ ÿíç á¿ð áàéíà (10.3-ð çóðàã, à). 10.3-ð çóðàã. Ñèíõðîí ãåíåðàòîðûí ãàäààä (à) áà òîõèðóóëãûí (á) õàðàêòåðèñòèê ØÓÒÈÑ.ÓÓÈÑ.Óóðõàéí öàõèëãààíæóóëàëò, àâòîìàòæóóëàëòûí áàã. Á.Áàòõèøèã 5
• 6.
  H.EL205 Õýâèéí à÷ààëàëòàé àæèëëàæ áàéñàí ãåíåðàòîðûí à÷ààëëûã òàñëàõàä (Iâ= const; n1= const) ò¿¿íèé õ¿÷äýëèéí ººð÷ëºãäºõ õýìæýýã õ¿÷äýëèéí õýâèéí ººð÷ëºëò ãýäýã. Å  U 1íîì U íîì  0 100% (10.4) U 1íîì Îðîîìãóóäûí òóñãààðëàã÷èéã ãýìòýýõã¿é øàëòãààíààð U íîì -ã õýâèéí õ¿÷äýëèéí 50%-èàñ õýòð¿¿ëýõã¿é. Òîõèðóóëãûí õàðàêòåðèñòèê. Ãåíåðàòîðûí à÷ààëàë ººð÷ëºãäºõºä ò¿¿íèé ãàðàëò äýýðõ õ¿÷äýëèéã òîãòìîë õýìæýýíä áàéëãàõûí òóëä ñýðãýýëòèéí ã¿éäëèéã õýðõýí ººð÷ëºõèéã ¿ç¿¿ëíý. U1= U1íîì= const; cos1=const; n1= níîì= const ¿åä Iâ= f(I1). Áàãòààìæèéí à÷ààëàëòàé ¿åä ñýðãýýëòèéí ã¿éäëèéã áàãàñãàíà. À÷ààëëûí õàðàêòåðèñòèê. À÷ààëëûí ã¿éäýë òîãòìîë ¿åä ãåíåðàòîðûí ãàðàëò äýýðõ õ¿÷äýëèéí õýìæýý ñýðãýýëòèéí ã¿éäëýýñ õýðõýí õàìààðàõ õàìààðàë. I1 = const; cos1= const; n1= níîì= const ¿åä U1= f(Iâ). Çàðèì íýã ïàðàìåòð¿¿ä, æèøýý íü ñàðíèëòûí íºëººìæèéí ýñýðã¿¿öëèéã òîäîðõîéëîõîä õýðýãëýãäýíý. ØÓÒÈÑ.ÓÓÈÑ.Óóðõàéí öàõèëãààíæóóëàëò, àâòîìàòæóóëàëòûí áàã. Á.Áàòõèøèã 6