Γλωσσική πολιτική
Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) θεωρεί την εκμάθηση γλωσσών σημαντική προτεραιότητα στο πλαίσιο των δράσεών της για προώθηση της κινητικότητας και της διαπολιτισμικής κατανόησης. Θεωρεί την πολυγλωσσία ως σημαντικό στοιχείο της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης και χρηματοδοτεί πολυάριθμα προγράμματα και έργα στον τομέα αυτό. Συνεπώς, ένας από τους στόχους της γλωσσικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι κάθε πολίτης να κατέχει επαρκώς δύο γλώσσες εκτός από τη μητρική του.
Νομική βάση
Σε μια Ευρωπαϊκή Ένωση που βασίζεται στο σύνθημα «Ενωμένη στην πολυμορφία», οι γλώσσες συνιστούν την πιο άμεση έκφραση του πολιτισμού μας. Η γλωσσική πολυμορφία αποτελεί πραγματικότητα και θεμελιώδη αξία της ΕΕ. Το άρθρο 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ) ορίζει ότι η Ένωση «σέβεται τον πλούτο της πολιτιστικής και γλωσσικής της πολυμορφίας». Το άρθρο 165 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης τονίζει με έμφαση ότι η δράση της Ένωσης έχει ως στόχο «να αναπτύσσει την ευρωπαϊκή διάσταση της παιδείας, μέσω ιδίως της εκμάθησης και της διάδοσης των γλωσσών των κρατών μελών», με απόλυτο σεβασμό στην πολυμορφία των πολιτισμών και των γλωσσών (άρθρο 165 παράγραφος 1 ΣΛΕΕ).
Ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης απαγορεύει τις διακρίσεις λόγω γλώσσας (άρθρο 21) και επιβάλλει στην Ένωση την υποχρέωση να σέβεται τη γλωσσική πολυμορφία (άρθρο 22).
Ο πρώτος κανονισμός της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, που χρονολογείται από το 1958, για τον καθορισμό του γλωσσικού καθεστώτος της άλλοτε Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, έχει τροποποιηθεί μετά τις επακόλουθες προσχωρήσεις στην ΕΕ. Ο εν λόγω κανονισμός, μαζί με το άρθρο 55 παράγραφος 1 ΣΕΕ, ορίζει τις επίσημες γλώσσες[1] της Ένωσης. Οι διατάξεις του εν λόγω κανονισμού και του άρθρου 24 ΣΛΕΕ προβλέπουν ότι κάθε πολίτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορεί να απευθύνεται γραπτώς σε οποιοδήποτε θεσμικό όργανο ή οργανισμό της ΕΕ σε μία από τις γλώσσες αυτές και να λαμβάνει απάντηση στην ίδια γλώσσα.
Στόχοι
Η γλωσσική πολιτική της ΕΕ βασίζεται στον σεβασμό της γλωσσικής πολυμορφίας σε όλα τα κράτη μέλη και στη δημιουργία ενός διαπολιτισμικού διαλόγου σε όλη την ΕΕ. Για την εφαρμογή του αμοιβαίου σεβασμού, η Ένωση προωθεί τη διδασκαλία και την εκμάθηση ξένων γλωσσών, καθώς και την κινητικότητα των πολιτών μέσω προγραμμάτων που αφορούν την εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση. Η γνώση ξένων γλωσσών θεωρείται μία από τις βασικές δεξιότητες που χρειάζεται να αποκτά κάθε πολίτης της ΕΕ προκειμένου να βελτιώσει τις ευκαιρίες του στους τομείς της εκπαίδευσης και της απασχόλησης. Στη συμβολή της στην κοινωνική σύνοδο κορυφής που πραγματοποιήθηκε στις 17 Νοεμβρίου 2017 στο Γκέτεμποργκ, Σουηδία, η Επιτροπή παρουσίασε την ιδέα ενός «Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης» όπου, έως το 2025, «η γνώση δύο άλλων γλωσσών πέραν της μητρικής θα αποτελεί τον κανόνα» (βλέπε την ανακοίνωση για την ισχυροποίηση της ευρωπαϊκής ταυτότητας μέσω της εκπαίδευσης και του πολιτισμού). Η ΕΕ συνεργάζεται επίσης με τα κράτη μέλη για την προστασία των μειονοτήτων, με βάση τον Ευρωπαϊκό Χάρτη του Συμβουλίου της Ευρώπης για τις περιφερειακές ή μειονοτικές γλώσσες.
Επιτεύγματα
A. Η εξέλιξη των πολιτικών και η στήριξη της έρευνας σχετικά με τις γλώσσες
1. Υποστήριξη της εκμάθησης γλωσσών
Στις 22 Μαΐου 2019, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής «Συμβούλιο») εξέδωσε σύσταση για ολοκληρωμένη προσέγγιση της διδασκαλίας και εκμάθησης γλωσσών. Στην εν λόγω σύσταση, το Συμβούλιο καλεί τα κράτη μέλη να υποστηρίξουν ακόμη περισσότερο την εκμάθηση γλωσσών κατά τη διάρκεια της υποχρεωτικής σχολικής φοίτησης, να δώσουν τη δυνατότητα σε περισσότερους καθηγητές ξένων γλωσσών να καταρτιστούν στο εξωτερικό και να προωθήσουν παιδαγωγικές καινοτομίες χρησιμοποιώντας εργαλεία όπως η Ευρωπαϊκή Πλατφόρμα Σχολικής Εκπαίδευσης, η οποία στεγάζει επίσης και το eTwinning.
2. Συγκρισιμότητα στοιχείων για τις γλωσσικές γνώσεις
Το 2005, η Επιτροπή δημοσίευσε ανακοίνωση σχετικά με τον Ευρωπαϊκό Δείκτη Γλωσσικών Γνώσεων, ένα εργαλείο για τη μέτρηση των γενικών γλωσσικών ικανοτήτων σε κάθε κράτος μέλος. Η ΕΕ προωθεί επίσης τη χρήση του «Κοινού ευρωπαϊκού πλαισίου αναφοράς για τα γλωσσικά προσόντα: Μάθηση, διδασκαλία, αξιολόγηση. Το εργαλείο αυτό σχεδιάστηκε «με σκοπό να παράσχει μια διαφανή, συνεκτική και όσο το δυνατόν πληρέστερη βάση για την ανάπτυξη γλωσσικών προγραμμάτων, κατευθυντήριων γραμμών για τα προγράμματα σπουδών, τη διδασκαλία και το διδακτικό υλικό, καθώς και για την αξιολόγηση των γλωσσικών ικανοτήτων». Τώρα το ΚΕΠΑ χρησιμοποιείται ευρέως στην Ευρώπη και σε άλλες ηπείρους.
Σύμφωνα με την έρευνα του Ευρωβαρόμετρου του Μαΐου 2024 σχετικά με τους Ευρωπαίους και τις γλώσσες τους, το 86 % των πολιτών της ΕΕ συμφωνεί ότι όλοι θα πρέπει να μιλούν τουλάχιστον μία γλώσσα εκτός της μητρικής τους.
3. Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Σύγχρονων Γλωσσών (EKΣΓ) του Συμβουλίου της Ευρώπης και το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ερευνών για την πολυγλωσσία και τη γλωσσική μάθηση.
Η ΕΕ συνεργάζεται στενά με δύο κέντρα για την έρευνα σχετικά με τις γλώσσες, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Σύγχρονων Γλωσσών του Συμβουλίου της Ευρώπης (EΚΣΓ) και το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ερευνών για την Πολυγλωσσία και τη Γλωσσική Μάθηση (Mercator). Το EΚΣΓ ενθαρρύνει την αριστεία και την καινοτομία στη γλωσσική διδασκαλία και βοηθά τους Ευρωπαίους να μαθαίνουν γλώσσες με αποτελεσματικότερο τρόπο. Κύριος στόχος του ΕΚΣΓ είναι να στηρίξει τα κράτη μέλη στην εφαρμογή αποτελεσματικών πολιτικών για τη διδασκαλία γλωσσών, εστιάζοντας στην εκμάθηση και τη διδασκαλία γλωσσών, υποστηρίζοντας τον διάλογο και την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών, καθώς και ερευνητικά δίκτυα και σχέδια που σχετίζονται με το εν λόγω πρόγραμμα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση συγχρηματοδοτεί έργα του ΕΚΣΓ για την προώθηση της γλωσσικής ένταξης των παιδιών που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών και τη θέσπιση κριτηρίων ποιότητας και συγκρισιμότητας για τις γλωσσικές δοκιμασίες και την αξιολόγησή τους. Το Mercator εστιάζει στις περιφερειακές και μειονοτικές γλώσσες στην Ευρώπη και εργάζεται για την απόκτηση και την απογραφή, την έρευνα και τη μελέτη, τη διάδοση και την εφαρμογή των γνώσεων εκμάθησης των γλωσσών στο σχολείο, στο σπίτι και μέσω της πολιτιστικής συμμετοχής.
4. Ευρωπαϊκό Μάστερ στη Μετάφραση
Το Ευρωπαϊκό Μάστερ στη Μετάφραση (ΕΜΤ) αποτελεί σήμα ποιότητας για πανεπιστημιακά προγράμματα μετάφρασης που συμμορφώνονται με τα συμφωνηθέντα επαγγελματικά πρότυπα και τις απαιτήσεις της αγοράς. Ο κύριος στόχος του EMT είναι να βελτιώσει την ποιότητα της κατάρτισης των μεταφραστών και να ενθαρρύνει άτομα με υψηλά προσόντα να ακολουθήσουν το επάγγελμα αυτό στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
B. Προγράμματα δράσης
1. Πρόγραμμα Erasmus+
Το Erasmus+ είναι το πρόγραμμα της ΕΕ για την εκπαίδευση, την κατάρτιση, τη νεολαία και τον αθλητισμό για την περίοδο 2021-2027. Η προώθηση της εκμάθησης γλωσσών και της γλωσσικής πολυμορφίας είναι ένας από τους ειδικούς στόχους του προγράμματος. Η διαδικτυακή γλωσσική υποστήριξη Erasmus+ (Erasmus+ Online Linguistic Support) προσφέρεται σε συμμετέχοντες σε προγράμματα κινητικότητας, για να τους βοηθήσει να μάθουν τη γλώσσα της χώρας υποδοχής. Το Erasmus+ ενθαρρύνει τη συνεργασία που οδηγεί στην καινοτομία και την ανταλλαγή ορθών πρακτικών μέσω συμπράξεων στον τομέα της διδασκαλίας και εκμάθησης γλωσσών. Το πρόγραμμα Erasmus+ χρηματοδοτεί επίσης πολλά σχέδια για τη στήριξη της διδασκαλίας και της εκμάθησης νοηματικών γλωσσών, καθώς και για την προώθηση της γλωσσικής πολυμορφίας και της προστασίας των μειονοτικών γλωσσών.
2. Πρόγραμμα «Δημιουργική Ευρώπη»
Στο πλαίσιο του πολιτιστικού σκέλους του προγράμματος «Δημιουργική Ευρώπη» παρέχεται υποστήριξη για τη μετάφραση βιβλίων και χειρόγραφων μέσω του υποπρογράμματος «Πολιτισμός». Για παράδειγμα, το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης —το οποίο συγχρηματοδοτείται από το πρόγραμμα— επιβραβεύει τους νεοεμφανιζόμενους συγγραφείς και παρέχει μεταφραστική υποστήριξη για τη διεύρυνση της κυκλοφορίας των έργων τους σε ολόκληρη την Ευρώπη.
3. Ευρωπαϊκή Ημέρα των Γλωσσών
Έχοντας ενθαρρυνθεί από την τεράστια επιτυχία του Ευρωπαϊκού Έτους Γλωσσών το 2001, η ΕΕ και το Συμβούλιο της Ευρώπης αποφάσισαν να εορτάζεται η Ευρωπαϊκή Ημέρα των Γλωσσών σε ετήσια βάση στις 26 Σεπτεμβρίου, με ένα ευρύ φάσμα εκδηλώσεων για την προώθηση της εκμάθησης γλωσσών σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η πρωτοβουλία αυτή έχει στόχο να ενισχύσει την επίγνωση των πολιτών ως προς τον μεγάλο αριθμό γλωσσών που ομιλούνται στην Ευρώπη και να τους ενθαρρύνει να μάθουν ξένες γλώσσες.
4. Ευρωπαϊκό Σήμα Γλωσσών
Το Ευρωπαϊκό Σήμα Γλωσσών είναι ένα βραβείο της Επιτροπής που έχει στόχο να ενθαρρύνει νέες πρωτοβουλίες στη διδασκαλία και την εκμάθηση γλωσσών. Από το 1998 στηρίζει σχολεία, πανεπιστήμια, κέντρα κατάρτισης και άλλους οργανισμούς σε όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης —από την προσχολική έως τη διά βίου μάθηση— σε ολόκληρη την Ευρώπη (συμπεριλαμβανομένων των χωρών-εταίρων του Erasmus+).
Κάθε χρόνο, επιλέγεται ένα συγκεκριμένο θέμα σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές ή εθνικές προτεραιότητες. (Για το 2025 το θέμα είναι η εκπαίδευση του πολίτη — συμμετοχή στη δημοκρατία, κοινές αξίες και συμμετοχή στα κοινά).
Το βραβείο είναι ανοικτό σε σχολεία και πανεπιστήμια, κέντρα εκπαίδευσης και κατάρτισης, τοπικές και περιφερειακές αρχές, εργοδότες, ενώσεις και ιδιώτες που έχουν συμβάλει σημαντικά στον τομέα της διδασκαλίας και της εκμάθησης γλωσσών. Τα κριτήρια επιλογής περιλαμβάνουν: συνάφεια με τις ανάγκες των εκπαιδευομένων· πρωτοτυπία και δημιουργικότητα· ικανότητα παροχής κινήτρων στους εκπαιδευόμενους και τους εκπαιδευτικούς· μια ευρωπαϊκή διάσταση.
Η παραλαβή του σήματος επιτρέπει στους νικητές να αποκτήσουν αναγνώριση τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, να μοιραστούν τις καινοτόμες μεθόδους διδασκαλίας τους, να εμπνεύσουν άλλα σχολεία και οργανισμούς και να προωθήσουν την πολυγλωσσία και τη διαπολιτισμική κατανόηση.
5. Νέοι Μεταφραστές (Juvenes Translatores)
Κάθε χρόνο, η Επιτροπή απονέμει το βραβείο Juvenes Translatores (Νέοι Μεταφραστές) στην καλύτερη μετάφραση από μαθητές ηλικίας 17 ετών σε κάθε κράτος μέλος. Οι μαθητές μπορούν να επιλέξουν να μεταφράσουν από και προς όλες τις επίσημες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
6. eTranslation
Το εργαλείο eTranslation της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι μια υπηρεσία αυτόματης μετάφρασης που αναπτύχθηκε από τη Γενική Διεύθυνση Μετάφρασης (ΓΔΜ) για τη διευκόλυνση της πολυγλωσσικής επικοινωνίας σε ολόκληρη την ΕΕ. Βοηθά τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, τις δημόσιες διοικήσεις και τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) να μεταφράζουν κείμενα και έγγραφα μεταξύ όλων των επίσημων γλωσσών της ΕΕ, καθώς και μεταξύ ισλανδικών, νορβηγικών και ρωσικών. Το eTranslation στηρίζει επίσης τους πολύγλωσσους ιστότοπους της ΕΕ, βελτιώνοντας την πρόσβαση σε πληροφορίες όταν δεν είναι ακόμη διαθέσιμες πλήρεις μεταφράσεις από άνθρωπο. Η υπηρεσία συμβάλλει στην προώθηση της γλωσσικής πολυμορφίας και της ισότιμης πρόσβασης όλων των πολιτών στις πληροφορίες της ΕΕ.
Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
A. Γλωσσική πολυμορφία
Προκαταρκτικά πρέπει να σημειωθεί ότι το Κοινοβούλιο έχει εγκρίνει μια πολυγλωσσική γλωσσική πολιτική στην επικοινωνιακή του στρατηγική, γεγονός που σημαίνει ότι όλες οι γλώσσες της ΕΕ είναι εξίσου σημαντικές. Τα περισσότερα κοινοβουλευτικά έγγραφα μεταφράζονται σε όλες τις επίσημες γλώσσες και όλοι οι βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου έχουν το δικαίωμα να εκφράζονται στη γλώσσα της επιλογής τους. Ομοίως, οι επισκέψεις στο Σπίτι της Ευρωπαϊκής Ιστορίας και στο Parlamentarium (Κέντρο Επισκεπτών του Κοινοβουλίου) είναι διαθέσιμες στις είκοσι τέσσερις επίσημες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το Κοινοβούλιο διαδραματίζει επίσης ενεργό ρόλο στην προώθηση της γλωσσικής και πολιτιστικής πολυμορφίας μέσω της στήριξης που παρέχει σε οπτικοακουστικές και λογοτεχνικές πρωτοβουλίες στο πλαίσιο του προγράμματος «Δημιουργική Ευρώπη». Ειδικότερα, το Βραβείο Κοινού LUX (πρώην Βραβείο LUX) —που συνδιοργανώνεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Ακαδημία Κινηματογράφου— αναδεικνύει εξέχουσες ευρωπαϊκές ταινίες και προωθεί τον υποτιτλισμό και τη διάδοσή τους σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ, διασφαλίζοντας ευρεία προσβασιμότητα και διαπολιτισμικό διάλογο.
Επιπλέον, μέσω του σκέλους «Πολιτισμός» του προγράμματος «Δημιουργική Ευρώπη», το Κοινοβούλιο στηρίζει πρωτοβουλίες όπως το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο επιβραβεύει τους νεοεμφανιζόμενους συγγραφείς και προωθεί τη μετάφραση και την κυκλοφορία λογοτεχνικών έργων σε ολόκληρη την Ευρώπη. Οι προσπάθειες αυτές ενισχύουν από κοινού τη γλωσσική πολυμορφία, τις πολιτιστικές ανταλλαγές και την πρόσβαση των πολιτών στα ευρωπαϊκά δημιουργικά έργα.
Στις 11 Σεπτεμβρίου 2018 το Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα σχετικά με τη γλωσσική ισότητα στην ψηφιακή εποχή. Στο ψήφισμα αυτό, το Κοινοβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να αξιολογήσει τα καταλληλότερα μέσα για τη διασφάλιση της γλωσσικής ισότητας στην ψηφιακή εποχή και να αναπτύξει μια ισχυρή και συντονισμένη στρατηγική για μια πολύγλωσση ψηφιακή ενιαία αγορά.
Στις 19 Μαΐου 2021, το Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη στην εκπαίδευση, τον πολιτισμό και τον οπτικοακουστικό τομέα. Το ψήφισμα είναι συναφές με τη γλωσσική πολιτική, καθώς δίνει έμφαση στους κινδύνους και τις προκλήσεις που θέτει η τεχνητή νοημοσύνη για τη γλωσσική πολυμορφία. Ωστόσο, το ψήφισμα τονίζει επίσης τις δυνατότητες της ΤΝ να διευκολύνει και να ενθαρρύνει την πολυγλωσσία μέσω, για παράδειγμα, αυτόματου υποτιτλισμού και μεταγλώττισης.
Στις 20 Μαΐου του 2021, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενέκριναν τον κανονισμό για τη θέσπιση του Erasmus+, του προγράμματος της Ένωσης για την εκπαίδευση και την κατάρτιση, τη νεολαία και τον αθλητισμό [κανονισμός (ΕΕ) 2021/817]. Στο πλαίσιο της βασικής δράσης 1, το πρόγραμμα αυτό περιλαμβάνει μέτρα γλωσσικής υποστήριξης στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων μαθησιακής κινητικότητας. Στις 16 Ιουλίου 2025, η Επιτροπή υπέβαλε την πρότασή της για νέο προϋπολογισμό (πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο) για την περίοδο 2028-2034, επιβεβαιώνοντας τη δέσμευση της Ένωσης υπέρ της γλωσσικής πολυμορφίας και της πολυγλωσσίας ως οριζόντιων προτεραιοτήτων στους τομείς της εκπαίδευσης, του πολιτισμού και της επικοινωνίας. Η πρόταση διασφαλίζει ότι το Erasmus+ θα συνεχίσει να παρέχει γλωσσική υποστήριξη για την κινητικότητα και την ένταξη.
Στο άρθρο 3 του κανονισμού για τη θέσπιση του προγράμματος «Δημιουργική Ευρώπη» (2021 έως 2027) [κανονισμός (ΕΕ) 2021/818] ορίζεται ότι ένας από τους στόχους του προγράμματος είναι η διαφύλαξη, η ανάπτυξη και η προώθηση της ευρωπαϊκής πολιτιστικής και γλωσσικής πολυμορφίας και η προώθηση της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ευρώπης. Στο προτεινόμενο διάδοχο πρόγραμμα AgoraEU (2028-2034), ο στόχος αυτός διατηρείται, με γενικό στόχο «την προώθηση της πολιτιστικής και γλωσσικής πολυμορφίας και κληρονομιάς» παράλληλα με τη στήριξη της ανταγωνιστικότητας του πολιτιστικού και του δημιουργικού τομέα, τη διασφάλιση της καλλιτεχνικής ελευθερίας και της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης και την προστασία της ισότητας, της ενεργού συμμετοχής στα κοινά, των δικαιωμάτων και των αξιών. Το νέο σκέλος Media + στο πλαίσιο του AgoraEU έχει επίσης σχεδιαστεί για τη στήριξη του πολυγλωσσικού οπτικοακουστικού περιεχομένου και της ανεξάρτητης δημοσιογραφίας, συμβάλλοντας στην προσβασιμότητα στη γλώσσα και στην καταπολέμηση της παραπληροφόρησης. Το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο θα ενεργούν ως συννομοθέτες για τους σχετικούς κανονισμούς. Στο ψήφισμά του της 11ης Νοεμβρίου 2021 με τίτλο «Ευρωπαϊκός Χώρος Εκπαίδευσης: μια κοινή ολιστική προσέγγιση», το Κοινοβούλιο υπογράμμισε τη σημασία της εκμάθησης ξένων γλωσσών, ιδίως της αγγλικής. Υπογράμμισε την ανάγκη να αναλάβουν τα κράτη μέλη δράση για να στηρίξουν την ανάπτυξη γλωσσικών ικανοτήτων σε όλα τα επίπεδα, ιδίως στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, να ενστερνιστούν τον στόχο του Συμβουλίου της Ευρώπης για την «πολυγλωσσία» και να επιτύχουν το κριτήριο αναφοράς που είναι όλοι οι μαθητές να έχουν επαρκή γνώση τουλάχιστον δύο επίσημων γλωσσών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο τέλος της κατώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, το αργότερο. Επιπλέον, το ψήφισμα καλούσε την Επιτροπή να αναπτύξει εργαλεία που θα επιτρέψουν στα κράτη μέλη να εφαρμόσουν τη σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με μια ολοκληρωμένη προσέγγιση όσον αφορά τη διδασκαλία και την εκμάθηση γλωσσών, να παρακολουθούν αναλόγως την πρόοδο και να παρέχουν χρηματοδοτική στήριξη στα σχολεία που διδάσκουν ευρωπαϊκές γλωσσικές δεξιότητες, ιδίως τις γλώσσες των πολιτών της ΕΕ που ζουν σε άλλες χώρες της ΕΕ. Καλεί επίσης τα κράτη μέλη να συλλέξουν συγκρίσιμα στοιχεία σχετικά με την εκμάθηση γλωσσών.
Στο ψήφισμά του της 9 Μαΐου 2023 σχετικά με την εφαρμογή της αναθεωρημένης οδηγίας για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων, το Κοινοβούλιο τόνισε τη σημασία της διευκόλυνσης της προσβασιμότητας (μεταγλώττιση, υπότιτλοι, ακουστικές περιγραφές ή άλλες) σε όλες τις γλώσσες της επικράτειας όπου παρέχεται η υπηρεσία οπτικοακουστικών μέσων. Ζητεί να καταβληθούν μεγαλύτερες προσπάθειες για τη διάδοση ευρωπαϊκών έργων που αντιπροσωπεύουν το πλήρες φάσμα της ευρωπαϊκής γλωσσικής πολυμορφίας, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τις επίσημες γλώσσες όσο και τις περιφερειακές και μειονοτικές γλώσσες.
B. Στήριξη των μειονοτικών γλωσσών
Στις 7 Φεβρουαρίου 2018, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα σχετικά με την προστασία των μειονοτήτων και την απαγόρευση των διακρίσεων σε βάρος τους στα κράτη μέλη της ΕΕ. Το ψήφισμα ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν το δικαίωμα χρήσης μιας μειονοτικής γλώσσας και να προστατεύσουν τη γλωσσική πολυμορφία στο εσωτερικό της Ένωσης. Εκφράζεται υπέρ του σεβασμού στα γλωσσικά δικαιώματα σε κοινότητες όπου υπάρχουν περισσότερες από μία επίσημες γλώσσες και καλεί την Επιτροπή να ενισχύσει την προώθηση της διδασκαλίας και της χρήσης των περιφερειακών και μειονοτικών γλωσσών.
Στο ψήφισμά του της 17 Δεκεμβρίου 2020 σχετικά με την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών «Minority SafePack — one million signatures for diversity in Europe», το Κοινοβούλιο εξέφρασε την υποστήριξή του στην πρωτοβουλία, η οποία αποσκοπεί στη βελτίωση της προστασίας των γλωσσικών μειονοτήτων.
Στο ψήφισμά του της 22 Νοεμβρίου 2023 σχετικά με τις προτάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την τροποποίηση των Συνθηκών, το Κοινοβούλιο ζήτησε ισχυρότερη προστασία των περιφερειακών και μειονοτικών γλωσσών και τη συμπερίληψή τους σε μελλοντικές αναθεωρήσεις των Συνθηκών της ΕΕ.
C. Διάσκεψη για το Μέλλον της Ευρώπης
Τον Μάιο του 2022, η Διάσκεψη για το Μέλλον της Ευρώπης ενέκρινε την έκθεση σχετικά με τα τελικά αποτελέσματα. Στην εν λόγω έκθεση, η πρόταση 48 της ολομέλειας με τίτλο «Πολιτισμός και ανταλλαγές» αναφέρει ότι η ΕΕ θα πρέπει να προωθήσει την πολυγλωσσία ως γέφυρα προς άλλους πολιτισμούς από νεαρή ηλικία. Οι μειονοτικές και περιφερειακές γλώσσες χρήζουν πρόσθετης προστασίας, λαμβάνοντας υπόψη τη Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για τις μειονοτικές γλώσσες και τη σύμβαση-πλαίσιο για την προστασία των εθνικών μειονοτήτων. Η ΕΕ θα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο δημιουργίας ενός οργάνου για την προώθηση της γλωσσικής πολυμορφίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Από το δημοτικό σχολείο και μετά, θα πρέπει να είναι υποχρεωτικό τα παιδιά να αποκτούν ικανότητες σε μια ενεργό γλώσσα της ΕΕ, πέραν της δικής τους, έως το υψηλότερο δυνατό επίπεδο. Προκειμένου να διευκολυνθεί η ικανότητα των Ευρωπαίων πολιτών να επικοινωνούν με ευρύτερες ομάδες των συμπολιτών τους και ως παράγοντας ευρωπαϊκής συνοχής, τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενθαρρύνουν την εκμάθηση της γλώσσας των άμεσα γειτονικών κρατών μελών της ΕΕ σε διασυνοριακές περιοχές και την επίτευξη ενός πιστοποιήσιμου προτύπου στην αγγλική γλώσσα.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το θέμα αυτό,επισκεφθείτε τον ιστότοπο της Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας.
Anastasia MITRONATSIOU