mikrostat

Nemninga mikrostat blir særleg brukt om nokre av Europas minste statar: Vatikanstaten, Monaco, San Marino, Liechtenstein og Andorra. Også små øystatar andre stader i verda, som Nauru, Tuvalu, Palau og Marshalløyane, kan omtalast som mikrostatar. Kva statar som blir rekna med, avheng av definisjonen.

Vatikanstaten er den minste sjølvstendige staten i verda både etter areal og folketal. Staten dekkjer mindre enn ein halv kvadratkilometer inne i Roma. Monaco er den nest minste staten i verda etter areal.

Mikrostatar er suverene statar med eigne styresmakter og lovar. At dei er små inneber ikkje at dei har ein eigen eller lågare status i folkeretten enn større statar.

Fleire mikrostatar har eit tett samarbeid med større statar om økonomi og offentlege oppgåver. Liechtenstein bruker til dømes sveitsiske franc og har tollunion med Sveits. Sveits tek òg vare på interessene til Liechtenstein i utlandet gjennom diplomatisk representasjon.

Andorra, Monaco, San Marino og Vatikanstaten bruker euro som valuta etter eigne avtalar med EU, utan å vere EU-medlemer. Slike samarbeidsordningar inneber ikkje at mikrostatane har mista sjølvstendet sitt.

Fleire europeiske mikrostatar har røter i mellomalderen. San Marino har vore ein sjølvstyrt republikk sidan 1200-talet. Andorra har røter i avtalar frå 1278 og 1288, som fastsette at biskopen av Urgell og greven av Foix skulle dele overherredømet over området.

Vatikanstaten vart derimot oppretta i 1929, gjennom Lateranavtalane mellom Italia og Den heilage stolen. Føremålet var å sikre sjølvstendet til Den heilage stolen, som er den øvste leiinga i den katolske kyrkja.

• småstat
• øystat
• stat